turk donyasi
زبان،تاریخ و فرهنگ مردم ترک
درباره وبلاگ


سلام به وبلاگ من خوش آمدید از اینکه به وبلاگ اینجانب سر میزنید خوشحالم. در ارائه و جمع آوری مطالب این وبلاگ سعی شده است مطالب مفید راجع به زبان ، فرهنگ و تاریخ مردم ترک از اکثر سایتها و وبلاگهای ایرانی و سایر کشورها به خصوص کشورهای ترک زبان دنیا استفاده شده است و در واقع گلچینی از مطالب سایت های مختلف است که در قالب یک وبلاگ جمع شده است. و سعی شده است با ارائه مطالب آموزش و همچنین لینک های مفید به یادگیران زبان ترکی کمکی کوچک کرده باشیم .خواهشمند است ما را از نظرات سازنده تان بی نصیب نفرمایید. ترکون دیلی تک سوگیلی ایستکلی دیل اولماز آیری دیله قاتسون بو اصیل دیل اصیل اولماز
نويسندگان

 

«نر» و «ماده»//ماد به اشكال فوق در زبان فارسي وارد گشته­اند]. در بعضي از موارد به اوّل اين كلمات پروتئز «پ» علاوه مي­شود مثال: «پياله»، «پيام» و.. لازم به ذكر است در بعضي از موارد حرف «ي» كلمات تركي با حروف«چ» و «ج» عوض مي­شوند. مثال: يلقه به شكل جلقه// جليقه، «يرمه» به شكل «چرم»، «يادو» به شكل «جادو»، يده (سنگ مشهور) به شكل «جده» و .....
19ـ كلمات و افعالي كه در ساختار آنها حروف «ق» و «ز» باشد تركي مي­باشند: قاز، قوزك، قوزه، قزوين، قوز (اين واژه به شكل گوژ در زبان فارسي وارد شده است).
20ـ كلماتي كه در ساخترشان حروف «ت»، «پ» باشد تركي هستند. مثال: تپش، تپيدن، تپه، توپال
21- كلماتي كه در ساختارشان حروف «چ»، «پ» باشد منشأ تركي دارند. مثال: چاپار، چپاول، چپر، چاپ و....
22ـ كلماتي كه در ساختارشان حروف «چ» و «غ»// «ج» و «غ» باشد منشأ تركي دارند. مثال: بوغچا//بقچه، غنچه،‌ چاغ، چوغول//چغلي، جيغ،
[لازم به ذكر است كه سيزده مورد اين علامات دستاورد مطالعه و تحقيق زبانشناس آذربايجاني «پروفسور حسن زرينه زاده» استاد زبان فارسي دانشگاه دولتي باكو بوده و مابقي علامات متعلّق به نگارنده مياشد].
نا گفته نماند كه بسياري از اسامي گياهان و حيوانات و اسامي جغرافيايي از طريق ترجمه و گرته­برداري از زبان تركي در خزينه­ي لغت فارسي وارد شده­اند. براي مثال واژه­هاي مركّب «دوه‌قوشي»، «سيغير ديلي»، پيشيك اوْتو» به اشكال «شترمرغ»، «گاو زبان»، «علف گربه» و به طريق ترجمه از زبان تركي وارد زبان فارسي شده­اند. تمام كوْروْنيم­ها [اسامي و اعلام جغرافيايي كه در ساختار آنها رنگ بكار رفته­است] رايج در زبان فارسي تماماً به طريق ترجمه و گرته­برداري از زبان تركي وارد زبان فارسي شده­اند. واژه­هاي مركّب «سياه‌گوش»، «سيه‌رود»، «سيه‌چشمه»، «مسجد كبود»، «درياي سياه»، «درياي سرخ» ترجمه­هاي لفظ به لفظ و نادرست از واژه­هاي تركي «قارا­قولاق»، «قارا­چاي»، «قارا­بولاق»، «گؤي­مچيد»، «قارا­دنيز»، «قيزيل­دنيز» مي­باشند. [متعصّبين پان ايرانيسيت هنوز درك نكرده­اند كه اسامي خاصّ ترجمه نمي­شوند. و اين نوع ترجمه­ها و گرته­برداري­ها تماماً غلط مي­باشند. چون رنگهاي قارا،‌ گؤي، قيزيل، در اسامي مركّب فوق معني بزرگي،‌ عظمت، شدّت را به موصوف­هاي خود مي­دهند].
 
استاد ملك شعراء بهار در ­باره تأثير زبان عربي و تركي در ساختار زبان فارسي مي­گويد:
گرچه عرب زد چو حرامي به ما
داد ولــــــــــي دين گرامي به مـا
نصف زبان را عرب از ياد بــرد
نصف دگر لهجه به تركان سپرد.
*****
بعد از زبان عربي، زباني كه بيشترين تأثير را در زباني فارسي گذاشته است. زبان تركي است، اين تأثير هم از لحاظ فونتيكي و هم از لحاظ لغوي بوده است.
*****
طبق آمار اداره ثبت احوال ايران 45 ./. اسامي ايراني منشأ عربي دارند. [البّته بيشتراين اسامي منشأ، عبري، آرامي، سورياني و.. دارند امّا عربي محسوب شده­اند.]
*****
زبان فارسي تا بحال هيچ الفبائي نداشته است. مولف «فرهنگ نظام» مي­گويد: ايرانيان از حيث خطّ مايه افتخار ي ندارند. خطّ و الفباي ميخي را به واسطه بابلي­ها از سومري­ها اخذ كرده­اند. خطّ اوستائي را توسط كاتبان سرياني اوستا از عاشور//آشور و الفباي كنوني را از عربي به عاريت گرفته­اند. اعدادي كه امروزه در ايران رايج است. اعداد «هندي» است. (مقدمه. جلد يك)....
ب
پنج‌شنبه 12 اردیبهشت 1392 :: 14:05 :: نويسنده : turkdonyasi

 

گوشه اي از برتري هاي زبان توركي :
(تورك ديلينين اوستونليكله ري:)
 
1 - : فعل واجب الاداء درزبان توركي
فعل واجب الاداء در فارسي و عربي وجود ندارد و بايد حتما از كلماتي همچون " بايد " و " المفروض " و مانند آن استفاده كرد. به اين فعل در توركي " گركليليك كيپي " گفته مي شود:
يتيشمليييك: بايد خودمان را برسانيم.
يئمه ليسن: بايد بخوري

2 - : فعل شرط درزبان تركي:
فعل شرط در فارسي و حتي در عربي وجود ندارد. برعكس فعلهاي شرط توركي كه از كاربردي ترين افعال است و ترك زبان را از استخدام حروف شرط بي نياز مي كند:
گلسه: اگر بيايد
ده سه: اگر بگويد
ايچسه: اگر بنوشد
 
3- : فعل تمني در زبان توركي
فعل تمني ( اي كاش ...) در فارسي و حتي در عربي وجود ندارد. به اين فعل در توركي " ديلك" ويا "ايستك كيپي " گفته مي شود:

اولايدي: اي كاش مي بود
قيزيل گول اولمايايدي: اي كاش گل سرخ نبود
سولمايايدي: اي كاش زرد نمي شد
 
4 -: قدرت مشتق سازي از كلمه در زبان توركي
قدرت مشتق سازي ازخود كلمه در عربي و توركي بي نظير است درحاليكه در زبان فارسي بسيار كم و ضعيف ديده مي شود:

ايتي: تيز
ايتيلتمك: تيز كردن
ايتيله شمك: تيز شدن
-----------
دؤز: درست
دؤزه لمك: درست شدن
دؤزه لتمك: درست كردن
دؤزمك: به نظم درآوردن
دؤزولمك: به نظم كشيده شدن
-----------
ساري: زرد
سارالماق: به رنگ زرد درآمدن
سارالتماق: به رنگ زرد درآوردن
-----------
به زك: زينت
به زه مك: زينت كردن

 

به زنمك: مزين شدن



ادامه مطلب ...
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 15:47 :: نويسنده : turkdonyasi

كلاسيك عرب ديلي‌نين اَن مؤحتشم ديل آبيده‌سي ساييلان قرآن اؤز لئكسيكاسي باخيميندان چوخ زنگين و رنگارنگدير. قرآندا عرب سؤزلري ايله ياناشي، بير چوخ فارس، آرامي، يهودي (عبراني)، يونان سؤزلري ده ايشله‌ديلميشدير. بونو گؤزل باشا دوشن اورتا عصر عرب قراماتيك و لئكسيكولوقلاري قرآنين ديليندن بحث ائدركن اوردادا منشأ اعتباريله غير عرب سؤزلري‌نين ايشلندييني گؤسترميش فارس سؤزلري: جناح، زنجبيل، مداد، كافور، سجيل، تنور، درهم؛ يونان سؤزلري: ابليس، قيستاس؛ يهودي (عبراني) سؤزلر: يم، آمين، ربانيّون؛ قبطي سؤزو: حيطه و الي آخر، لاكين عيني زاماندا همين سؤزلرين آرتيق چوخدان عربلشدييني ده (معربون) قئيد ائتميشلر. (1)
عرب قراماتيكلري قرآندا يالنيز بير تورك منشألي سؤزون (غسّاق) ايشلندييني گؤستريرلر. (2)
لاكين قورراشديرمالار قرآندا بير دئييل، بير نئچه تورك منشألي سؤزون مؤوجود اولدوغونو ثوبوت ائديركي، بو كيچيك مقاله ده قرآندا ايلشه‌نميش اوچ سؤزدن بحث ائديله‌جكدير.



ادامه مطلب ...
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 15:44 :: نويسنده : turkdonyasi

كلمات متشابه : كلماتي هستند كه در تلفظ و نوشتن يكي هستند اما معني متفاوت دارند .
اونونيم : سوزله ر كي يازمالارينان اوخومالاري بيردي اما نه دئمه كلري بير ده يير .
اورنك : مانند :
آلما : سيب
آلما : نگير
آلما : نخر
**********
آجي : درد
آجي : تلخ
**********
اوزوم : انگور
اوزوم : پاره كنم
اوزوم : صورتم
اوزوم : شنا كنم
**********
گؤي : آبي
گؤي : سبزي
گؤي : آسمان
**********
كؤك : ريشه
كؤك : وصله
كؤك : چاق



ادامه مطلب ...
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 15:35 :: نويسنده : turkdonyasi

فعل دن اسم دوزلدن اك لر:
İŞ مثل يئميش ، باريش ، دوروش ، گؤروش
İM گئييم ، آليم ، دوروم ، سورو^م
IQ آچيق ، ازيك ، اوچوق ، بوكو^ك
Gİ ايلگي ، سايقى
GƏ بؤلگه
GİN بيلگين ، سايقين ، جوشقون ، دوشگون
QAN ياپيشقان ، دؤيوشگن
ĞIÇ باشلانغيچ
ICI ييرتيجي ، بيليجي
İ ديري ،باتى ، دوغو ، سورو^
IT يانيت
ƏNƏK يئته نه ك ، دوواناق
SƏK ديرسك ، توتساق
CƏ دوشونجه
MƏCƏ بيلمه جه ، تاپماجا
پسوندهاى اسم ساز را يادآوري ميكنم كه از اسم ، اسم ميسازند:
(4) LİK مثل شنليك ، ياخشيليق ، بؤيوكلوك، اولقونلوق
(4) Çİ ديلچي ، آوچى ، سوتچو^ ، قوروقچو
(4) SİZ يئرسيز ، قانسيز‌، اوزسو^ز ، هوش سوز
(4) Lİ تئل لي، شانلى ،بوشلو ، اونلو^
(2) CA قيسساجا ،توركجه
(4) CİL ائوجيل ، قوناقجيل ، اؤلومجول ، سورونجول
(2) DAŞ قارداش ، ديندش
(2) AR ياشار ، يئتر
(2) AN اوغولان(اوغلان) ، ارن
(2) AQ اوتاق ، ديلك
(4) İT چئشيت ، ياشيت ، قوروت ، سورو^ت
(2) SAL قومسال ، جينسل
(2) QA باشقا ، اؤزگه
_بو اؤرنك كلمه لرين بعضيسي آذربايجان توركجه سينده فرقلي ايشله نير.
_بعضي اوستادلاريميزين نظريجه ، "-سال" اكي يئني اك دير و اسكي توركجه ميزده يوخوموش!
 

دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 15:32 :: نويسنده : turkdonyasi

زبانهاي زنده دنيا كلماتي را از يكديگر يه عاريت مي گيرند و اين يك واقعييتي است اجتناب ناپذير بطور نمونه تعداد كلماتي كه از ديگر زبانها به زبان فارسي وارد شده است بسيار زياد مي باشد، زبان مادري ما هم كلماتي از زبان هاي ديگر پذيرفته است و در عين حال كلمات زيادي از زبان مادريمان در ديگر زبانها مورد استفاده قرار مي گيرد ما بايد توجه داشته باشيم كه ورود بيش از حد كلمات ديگر زبانها مي تواند ما را به وضعيتي دچار كند كه امروزه فارسي به آن دچار شده است و از طرفي بايد بدانيم كلماتي هم از ديگر زبانها به زبانمان وارد شده دچار تغييراتي شده اند و طبق قانون هاي حاكم بر زبانمان آن كلمات را پذيرفته ايم. براي مثال محمود(məhmud) و جمال(cəmal) كه در آنها قوانين حاكم بر زبانمان رعايت نشده در هنگام ورود به زبانمان دچار تغييراتي مشوند و به (mahmud) و (camal) تغيير شكل مي يابد.



ادامه مطلب ...
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 15:19 :: نويسنده : turkdonyasi

 

 

بوگون تكجه Ö (ؤ ) ، Ü ( و ^) حرفلرينى يازماغي تمرين ائله يين.
Ö {ؤ} مثل اؤزگه اؤردك اؤنم بؤيوك اؤلدو سؤندو گؤردو گؤز سؤز دؤز چؤز دؤنگه چؤندو بؤلگه اؤرتوك چؤرك
Ü {و^} مثل اوزمك سوزمك اورك سوزگئچ دوزلتمك بوزولمك پولوشوك شوشه مورگو گولمك گولوش گول
بيشترين اشتباهات نوشته ها در نوشتن اين حرف Ö ميباشد كه معمولاً به معناى مطلبتان لطمه ميزند مثلاً:
مينويسيد اؤلدو كه منظورتان "شد" است اما نوشته ايد "مُرد"
مي نويسيد هورورم كه منظورتان "مي بافم" است اما نوشته ايد "پارس ميكنم"
جاييكه بايد همزه بگذاريد نمي گذاريد و جاييكه نبايد بگذاريد مي گذاريد، ازاين به بعد به مطالب وبلاگهايتان نمره خواهم داد ( شوخى كردم ) نه اينكه فكر كنيد خودم را باسواد ميدانم ،‌نه! من فقط خودم را در برابر زبان توركى مديون ميدانم، وظيفۀ همۀ ما پاسدارى‌از زبان مادرى است، لطفاً حمايت كنيد

درزبان توركي چهارنوع صداي" او" داريم:

1-او ، و ، ـو (
u) : دركلماتي مثل : دوز (نمك) ، اولدوز (ستاره) ، ‏سو (آب) ، اوزون (دراز( ، بولاق (چشمه) اوزاق = دور، اون = آرد، سو = آب، توتماق = گرفتن، وورماق = كتك زدن، سوواماق = ديوار را كاه گل



ادامه مطلب ...
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 15:09 :: نويسنده : turkdonyasi

 

در زبان توركي مي توان بسياري از كلمات همريشه و هم خانواده را كشف كرد كه به لحاظ محتوايي به هم وابسته و مكمل همديگر هستند . در زبان فارسي علي رغم توركي و بعضا عربي چنين ريشه اي و ساخت اشتقاقي در لغات باستاني طبيعي و اجزا بدن و . . . . . . ديده نمي شود.
مثال :
فارسي = خورشيد ، يكروزه ، روزانه ، روزنامه ، حشره يك روزه ، نيم روز ، نيمه آفتابي ، جنوب ، روز ، آفتاب
توركي = گون ، گونلوك ، گونده ليك ، گونده جه ، گون اورتا ، گوناز ، گونئي ، گوندوز ، گونش

فارسي = آينه ، عينك ، نگهبان ، منتظر بودن ، زيبا ، چشم
توركي = گؤزگو ، گؤزلوك ، گؤزتچي ، گؤزتله مك ، گؤزل ، گؤز

فارسي = ماه ، هاله ماه ، ماهواره ، آيين ، خرس ، ماه وش ، ماهانه ، مهتاب ، روشن ،آئينه
توركي = آي ، آيلين ، آيسال ،آيين ، آيي ، آيسان ، آيليق ، آياز ، آيدين ، آينا

فارسي = گلشن ، خنده ، زمين خشك ، مضحكه ، لطيفه ، گيلان ، گل ، بخند
توركي = گولشن ، گولوش ، گولاز ، گولونج ، گولمه جه ، گولن ، گول ، گول

فارسي = صبح ، سحري ، ستاره صبحگاهي ، شبنم ، آشنا ، شناختن ، خدا
توركي = دان ، اوباشدان ، دان اولدوزو ، دانسو ، تانيش ، تانيماق ، تانري

فارسي = فرزند ، فرزندان تني ، بزغاله ، فرزندان ، پسرك ، جوانمرد
توركي = اوغ ، اوغداش ، اوغلان ، اوغوز ، اوغلان ، اوغول

فارسي = گلوله ، آبگير ، هواكش تنور ، گوي دايره اي ، منفذ آب ، دايره ، مجموعه
توركي = گولله ، گؤل ، گولفه ، گيلله كان ، گيليف ، گيلدير ، گيل

فارسي = سبزه زار ، زندگي ، زندگاني ، زندگي مي كند ،زنده باش ، سبز ، تر
توركي = ياشيلليق ، ياشاييش ، ياشام ، ياشايير ، ياشا ، ياشيل ، ياش

فارسي = در ، جلو ف توسري ، قابلمه ؟؟؟ ، پوستر ، ظرف ، در
توركي = قاپي ، قاباق ، قاپاز ، قابلاما ، قابيق ، قاپ ، قاپاق

فارسي = جعلي ، مهمان ، قنداق؟؟؟ ، همسايه ، فرود بيا ؟؟
توركي = قوندارما ،قوناق ، قونداق ، قونشو ، قون

فارسي = گوي ، اجتماع ، گرد ، لنگ ، توپ انداز ،جمع ، غوزك پا ، خاك ، جمع كردن
توركي = توپ ، توپلانتي ، توپول ، توپال ، توپچو ، توپلوم ، توپوق ، توپراق ، توپلاماق
 
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 14:53 :: نويسنده : turkdonyasi

 

نازلی شيرين ديل واريم، اؤزگه ديلی يازمارام
دوغراسالار دا منی، اؤز ديليمی آتمارام
جنّتی وئرسز من، دونيانی ساتساز منه
من آنامين ناز ديلين، باشقا ديله ساتمارام

شهريياريم دوز دئييب، قاتما ديلين ديللره
من بو گؤزل تورک ديلين، آيری ديله قاتمارام
باخ بو ديلين سايه‌سی، گزدی آديم ديللره
اولماسا گر بو ديليم، هئچ يئره من چاتمارام

اوندا کي من اؤلموشم، قورلايين اؤز يوردوما
چون بودور عادت منيم، اؤزگه يئره ياتمارام
قبريمين اوستونده سيز، تورکي بو شعری يازين
اؤز ديليمی آتمارام، باشقا ديله ساتمارام
 
دوشنبه 09 اردیبهشت 1392 :: 08:54 :: نويسنده : turkdonyasi

 

زبانهاي دنيا براساس ساختارشان به گروههاي متفاوتي تقسيم مي شوند
- تك هجايي
- قالبي
- التصاقي
- تحليلي
زبان توركي جزو زبانهاي پسوندي (التصاقي) بشمار مي رود. در زبان توركي ريشه كلمه تغيير پيدا نكرده و ريشه پيشوند و ميان وند نمي پذيرد و پسوند با الصاق شدن به آخر ريشه حالتهاي دستوري متفاوتي به كلمات مي دهد.
براي مثال ريشه " داغ" مي تواند پسوند هاي متفاوتي بخود بگيرد:
داغ = داغچي – داغا – داغدان – داغلار – داغدا – داغلاردا – داغچي لاردان
Dağ dağçı – dağa – dağdan – dağlar – dağda – dağlarda – dağlılardan-
چنانچه مشاهده مي شود ريشۀ (kök) داغ ثابت بوده ولي پسوندها(ək) معاني آنرا تغيير داده اند .
زبان فارسي داراي هر سه حالت يعني پيشوند – ميانوند و پسوند است و در اين زبان ريشه ثابت نمانده ودر حالات دستوري متفاوت شكل خود را تغيير مي دهد.
چنانچه ديديم زبان توركي فقط پسوند بخود مي گيرد و به همين جهت در گروه زبانهاي پسوندي (التصاقي) قرار مي گيرد .
موضوعات
پيوندها
💬 نظرات کاربران
💬ثبت نام کاربران
💬ورود کاربران